| Sidenavigasjon: Hovedside / Institutter / Husdyr- og akvakulturvitenskap |
[Sidekart] [Kontakt] 
|
| Tekststørrelse. |
Kaseingen og mjølkekvalitet hos geit
Liv Lønne DilleKjennskap til samanhengen mellom genetiske kaseinvariantar og mjølka kan gjera oss i stand til å ta i bruk dna-informasjon om enkeltgen i tillegg til tradisjonelt avlsarbeid, for å få ei geitmjølk som svarer til menneskelege behov. Det skulle vera råd å endra feitt- og protein% i mjølka, eller å plukka ut genetiske variantar som gir spesielt lettfordøyelege produkt.
Goat
Foto: Liv Lønne Dille
Kaseingen og mjølkekvalitet hos geit
Kaseinet (ostestoffet) i mjølka er kopi av dna-koden i fire kaseingen i geit. Mange andre gen er involvert i kaseinproduksjon, men kvaliteten av kaseinet er bestemt av dei fire gena fordi det er dna-koden som er kopiert ut som kasein. I kvart kaseingen er det fleire gen-variantar. Ulike kaseinvariantar gir ulik ystekvalitet – for eksempel av kvit geitost, og kan dessutan ha samanheng med fordøyelegheita av geitmjølk. (Fordøyelegheit av geitmjølk er eit argument for geit- framfor ku-mjølk.)
I eit tidlegare samarbeidsprosjekt mellom Tine og Institutt for husdyr- og akvakulturvitskap fann vi at det var 86% av det vi trur er eit null-allel i det første kaseingenet (CSN1S1) i to geitgardar i Nordnoreg. Denne genvarianten hadde der påviseleg samanheng med viktige mjølkeproduksjonsparameter. Geiter med null-allelet i dobbel dose (frå både mor og far) hadde mindre feitt- og kasein-prosent, og dårlegare ystingsevne.
Seinare har vi kartlagt genetiske variantar i alle dei fire kaseingena for 450 avlsbukkar som har vore brukte i seinare år. Dette blir gjort ved at ein i 39 posisjonar (snp) i dna-koden i kaseingenområdet testar kva genotype kvart dyr har. Ein av desse posisjonane karakteriserer null-allelet over, dei andre gir informasjon om andre genetiske variantar. Vi fann 75% av null-allelet i desse bukkane.
Avdråtten til døtrene til bukkane som vi hadde genotypar for er registrert i Geitekontrollen. Vi analyserte for å finna ut om det var ein samanheng mellom genotypane til bukkane og produksjonen til døtrene deira. For snp-en til null-allelet over fann vi ikkje nokon signifikant samanheng, sjølv om tendensen var som for geitene frå dei to gardane i Nordnoreg. Men om ein tar omsyn til alle allela i CSN1S1-genet finn ein klar effekt både på protein% og feitt%. Vi fann òg klar effekt av gen-variantar av det siste kaseingenet (CSN3) på protein% og laktose% i mjølka. Her er det ikkje andre registreringar av mjølka enn det som blir gjort i Geitekontrollen, så vi veit ikkje noko direkte om ystekvaliteten. Dessutan skulle vi gjerne visst kva samanheng det er mellom kaseinvariantar og fordøyelegheit. Her har vi ikkje informasjon om genotypen til geitene sjølve, bare om faren sine kaseingenvariantar.
Dei fire kaseingena sit på eitt kromosom, slik at dei som regel blir nedarva frå mor eller far til avkom som ein samla streng. Denne kombinasjonen blir kalla ein haplotype. På grunnlag av genotypinga av bukkane og slektskapen mellom dei, er det etablert om lag 20 sannsynlege kaseinhaplotypar for norsk geit, sjølv om dei 39 snp-ane kunne kombinerast til over 4000 haplotypar.
I eit nytt forsøk blir kaseingen frå ca 500 geiter frå 8 besetningar og 500 nye avlsbukkar analyserte. Her kan vi få sett på produksjonen til geiter med kjent kaseingenotype, og få verifisert resultata med bukkar som er funne tidlegare.
Publisert: 09.05.06
Oppdatert: 23.03.09
Utskriftsvennlig versjon
Del med en venn:
Institutt for husdyr- og akvakulturvitenskap